ارگونومی (Ergonomics) علمی است که به بررسی تعامل بین انسان، محیط، تجهیزات و فعالیتهای روزمره میپردازد تا شرایطی ایجاد شود که انجام کارها با کمترین فشار، بیشترین ایمنی و بالاترین بهرهوری همراه باشد. به بیان سادهتر، ارگونومی تلاش میکند محیط را با انسان سازگار کند؛ نه انسان را با محیط.
واژه Ergonomics از دو واژه یونانی تشکیل شده است:
- Ergon به معنی کار
- Nomos به معنی قانون یا اصول
بنابراین، ارگونومی را میتوان «علم طراحی کار متناسب با انسان» دانست.
تعریف ارگونومی از دیدگاه انجمن بینالمللی ارگونومی (IEA)
بر اساس تعریف انجمن بینالمللی ارگونومی، این علم به مطالعه تعامل میان انسان و سایر عناصر یک سیستم میپردازد و با استفاده از دانش طراحی، مهندسی، روانشناسی، فیزیولوژی و بیومکانیک، محیط و ابزارها را به گونهای طراحی میکند که سلامت، ایمنی، راحتی و عملکرد انسان بهبود یابد. این تعریف نشان میدهد که ارگونومی تنها به صندلی یا میز کار محدود نمیشود، بلکه تقریباً تمام فعالیتهای روزمره ما را در بر میگیرد.
چرا ارگونومی اهمیت دارد؟
بدن انسان برای حرکت طراحی شده است، نه برای ساعتها نشستن یا انجام حرکات تکراری. وقتی یک وضعیت نامناسب برای مدت طولانی حفظ میشود، عضلات خاصی دائماً منقبض باقی میمانند و گروه دیگری از عضلات ضعیف میشوند. این عدم تعادل به مرور زمان میتواند باعث ایجاد درد، کاهش دامنه حرکتی و حتی آسیبهای مزمن شود. رعایت اصول ارگونومی میتواند به موارد زیر کمک کند:
- کاهش دردهای گردن، شانه و کمر
- کاهش فشار روی ستون فقرات
- بهبود وضعیت قرارگیری بدن (Posture)
- افزایش بهرهوری در محیط کار
- کاهش خستگی جسمی و ذهنی
- کاهش احتمال آسیبهای ناشی از کارهای تکراری
- افزایش تمرکز و کیفیت انجام فعالیتها
- بهبود کیفیت زندگی در بلندمدت
به همین دلیل امروزه ارگونومی یکی از مهمترین اصول طراحی در دفاتر، کارخانهها، بیمارستانها، مراکز درمانی، مدارس و حتی منازل محسوب میشود.
